คำสั่งควบคุม

ในบทก่อนหน้า คุณได้เรียนรู้พื้นฐานของภาษา C ไปแล้ว ในบทนี้คุณจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการควบคุมการทำงานของโปรแกรมโดยใช้คำสั่งควบคุม ในภาษา C มีคำสั่งควบคุมหลายประเภทที่คุณสามารถใช้ได้ เช่น if, if-else, for, while, do-while เป็นต้น ซึ่งคำสั่งควบคุมการทำงานของโปรแกรมนั้นจะมีสองประเภทคือ คำสั่งเลือกเงื่อนไขและคำสั่งวนซ้ำที่คุณจะได้เรียนในบทนี้

คำสั่ง If

คำสั่งควบคุมการทำงานที่เป็นพื้นฐานที่สุดในภาษา C นั้นก็คือคำสั่ง if มันใช้สำหรับสร้างเงื่อนไขให้โปรแกรมทำงานตามที่ต้องการ ยกตัวอย่างเช่น ถ้าหากวันนี้ฝนไม่ตก คุณจะออกไปเที่ยวข้างนอก นี่เป็นการตัดสินใจที่เกิดขึ้นและถูกนำแนวคิดมาใช้ในการเขียนโปรแกรม นี่เป็นรูปแบบของการใช้งานคำสั่ง if ในภาษา C

if (expression) {
// statements
}

คำสั่ง if เป็นคำสั่งที่ใช้ในการตรวจสอบว่าเงื่อนไขเป็นจริงหรือไม่ โดยการใช้ตัวดำเนินการต่างๆ ในการสร้างเงื่อนไขหรือ expression ถ้าผลลัพธ์เป็นจริง โปรแกรมจะทำงานในบล็อคของคำสั่ง if ที่เราได้กำหนดขึ้น และถ้าหากผลลัพธ์ไม่เป็นจริงโปรแกรมจะข้ามการทำงานในบล็อคคำสั่งไป มาดูตัวอย่างการใช้งานของมัน;

#include <stdio.h>

int main () {
if (10 == 10) {
printf ("block 1 is executed.\n");
}

if (3 < 1) {
printf ("block 2 is executed.\n");
}

int a = 10;
if (a % 2 == 0) {
printf ("block 3 is executed.\n");
}
return 0;
}

ในการทำงานของโปรแกรมเป็นการใช้คำสั่ง if เพื่อเปรียบเงื่อนไขต่างๆ โดยแต่ละบล็อคคำสั่งจะทำงานเมื่อเงื่อนไขเป็นจริงเท่านั้น บล็อคแรกจะทำงานเพราะว่า 10 มีค่าเท่ากับ 10 บล็อคที่สองจะไม่ทำงานเพราะว่า 3 ไม่น้อยว่า 1 และสำหรับบล็อคสุดท้ายจะทำงาน เพราะว่า a เป็นจำนวนคู่

และนี่เป็นผลลัพธ์ของโปรแกรมเมื่อรัน คุณจะเห็นว่ามีแค่ block 1 และ 3 ที่แสดงผลเพราะว่าเงื่อนไขของ if เป็นจริง

block 1 is executed
block 3 is executed

คำสั่ง If else

คำสั่ง if else เป็นคำสั่งมีการเพิ่มเงื่อนไข else if เข้ามาสำหรับการสร้างเงื่อนไขแบบหลายทางเลือก นั่นหมายถึงในบล็อคของคำสั่งจะทำงานเมื่อเงื่อนไขไม่ต้องกับเงื่อนไขก่อนหน้าแต่ตรงกับเงื่อนไขปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีคำสั่ง else ซึ่งเป็นบล็อคของคำสังที่จะทำงานถ้าหากไม่มีเงื่อนไขใดเป็นจริงเลย มาดูตัวอย่างของการใช้คำสั่ง if-else

#include <stdio.h>

int main () {

int score;
scanf ("%d", &score);

if (score < 50)
printf ("Your grade is F");
else if (score < 60)
printf ("Your grade is D");
else if (score < 70)
printf ("Your grade is C");
else if (score < 80)
printf ("Your grade is B");
else
printf ("Congratulation! You got grade A");

return 0;
}

ในตัวอย่างนี้เป็นโปรแกรมสำหรับการคำนวณเกรด โดยโปรแกรมจะให้คุณสามารถใส่เกรดเข้ามา และเปรียบเทียบเงื่อนไขโดยใช้คะแนนตรวจสอบ คุณจะสังเกตเห็นว่าเราสามารถ ใช้ else if ได้ถ้าหากมีหลายเงื่อนไข และใช้คำสั่ง else เป็นเงื่อนไข default ในกรณีที่ไม่ตรงกับเงื่อนไขใดๆ เลย

74
Your grade is B
85
Congratulation! You got grade A

นี่เป็นผลลัพธ์การทำงานของโปรแกรมเมื่อเราได้กรอกคะแนนเป็น 74 ซึ่งตรงกับเงือนไขของเกรด B หลังจากโปรแกรมพบอย่างน้อยหนึ่งเงือนไขที่เป็นจริง บล็อคที่เหลือจะถูกข้ามไปในทันที และเราได้รับโปรแกรมอีกครั้งและกรอกคะแนนเป็น 85 ซึ่งโปรแกรมไม่ตรงกับเงื่อนไขใดเลย ในบล็อคของคำสั่ง if และ else if ทำให้ในบล็อคของคำสั่ง else ทำงานและได้เกรด A

คำสั่ง Switch case

Switch case เป็นคำสั่งเงื่อนไขที่ทำงานคล้ายกับ if แต่ส่วนมากจะใช้สำหรับการเปรียบเทียบกับค่าคงที่และต้องเป็นข้อมูลประเภท Integer หรือ Char เท่านั้น มาดูตัวอย่างของการใช้คำสั่ง Switch

#include <stdio.h>

int main () {

int number = 5;

switch (number) {
case 1:
printf ("n is 1");
break;
case 2:
printf ("n is 2");
break;
case 3:
printf ("n is 3");
break;
default:
printf ("Unknown");
}

return 0;
}

ในการทำงานจากตัวแปรด้านบน เป็นการส่งตัวแปร number โดยจะนำไปเปรียบเทียบกับแต่ละ case ถ้าเงื่อนไขตรง โปรแกรมจำทำงานทันที่ จนกว่าจะสิ้นสุดบล็อคของคำสั่ง switch ดังนั้นเราจำเป็นต้องใช้คำสั่ง break เพื่อให้จบการทำงาน สำหรับคำสั่ง default จะเป็นการทำหลังจากที่ number ไม่ตรงกับเงื่อนไขใดๆ ก่อนหน้า

คำสั่ง while loop

หลังจากที่คุณได้รู้จักคำสั่งเงื่อนไขพื้นฐานไปแล้ว ต่อไปคุณจะได้รู้จักคำสั่งของการทำงานซ้ำ ซึ่งสามารถให้เราประมวลผลส่วนของโปรแกรมที่ต้องการได้

คำสั่งวนซ้ำที่ง่ายที่สุดคือคำสั่ง while loop โดยการทำงานของคำสั่ง while loop จะทำงานเมื่อเงื่อนไขเป็นจริง และจะสิ้นสุดการทำงานจนกว่าเงื่อนไขจะเป็นเท็จ มาดูตัวอย่างของโปรแกรม

#include <stdio.h>

int main () {
int n = 1;

while (n <= 10) {
printf ("%d, ", n);
n++;
}
return 0;
}

ในตัวอย่างเป็นการใช้คำสั่ง while เพื่อแสดงผลตัวเลข 1 ถึง 10 โดยเราได้กำหนดค่าเริ่มต้นให้ n เท่ากับ 1 และจะเพิ่มขึ้นในการแสดงผลแต่ละครั้ง จนกว่าจะมากกว่า 10 จึงสิ้นสุดการทำงานของโปรแกรม และจะได้ผลลัพธ์ดังนี้

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,

คำสั่ง do-while loop

คำสั่ง do while นั้นคล้ายกับคำสั่ง while แต่สิ่งที่แตกต่างกันเล็กน้อยคือ คำสั่ง do while จะทำงานก่อนอย่างน้อยหนึ่งรอบ แล้วจะตรวจเงื่อนและถ้าเงื่อนไขไม่เป็นจริงจะสิ้นสุดการทำงาน มาดูตัวอย่างการใช้งาน

#include <stdio.h>

int main () {
int n = 1;

do {
printf ("Enter number: ");
scanf ("%d", &n);
printf ("You have entered %d\n", n);
} while (n != 0);

printf ("The program is terminated");
return 0;
}

ในตัวอย่างนี้ เป็นโปรแกรมที่จะรับค่าจากคีย์บอร์ด โดยจะรับตัวเลขเข้ามาและแสดงผลตัวเลขที่ได้รับเข้ามา และจะสิ้นสุดการทำงานเมื่อตัวเลขเป็น 0

1
You have entered 1
3
You have entered 3
0
You have entered 0
The program is terminated

คำสั่ง for loop

คำสั่ง for loop เป็นคำสั่งวนซ้ำที่เราสามารถกำหนดค่าเริ่มต้นเงื่อนไขและการเปลี่ยนแปลงของค่าได้ ในตอนแรกครั้งเดียว โดยมีรูปแบบดังนี้

for (initial; expression; increment) {
// statements
}

คำสั่ง for loop สามารถใช้ได้เหมือนกับ คำสั่ง while loop และ do while loop แต่โดยทั่วไปแล้ว เรามักจะใช้คำสั่ง for loop กับการวนซ้ำในจำนวนรวบที่แน่นอน หรือมันมักจะถูกใช้กับอาเรย์ มาดูตัวอย่างการใช้งาน

int i;

for (i = 0; i <= 10; i++) {
printf ("%d, ", i);
}

ในตัวอย่างเป็นการใช้คำสั่ง for loop เพื่อวนซ้ำแสดงผลลัพธ์เลข 1 ถึง 10 เหมือนกับตัวอย่างของคำสั่ง while loop ก่อนหน้า มาดูตัวอย่างเพิ่มเติมในการใช้คำสั่ง for loop

#include <stdio.h>

int main () {

char n[] = "Hello World";

int i;
for (i = 0; i < strlen(n); i++) {
printf ("%c", n[i]);
}

printf ("\n");

for (i = strlen(n) - 1; i >= 0; i--) {
printf ("%c", n[i]);
}

return 0;
}

ในตัวอย่างเราได้ใช้ for loop ในการวนอ่านค่าจากในตัวแปรอาเรย์ โดยจำนวนรอบในการวนจะใช้ฟังก์ชัน strlen ในการหาความยาวของอาเรย์ ซึ่งคุณจะได้เรียนรู้เรื่องอาเรย์ในบทหลัง โดยในครั้งแรกจะอ่านมาแสดงปกติ และครั้งที่สองจะอ่านจากด้านหลังมา โดยจะได้ผลลัพธ์ดังนี้

Hello World
dlroW olleH

คำสั่ง break

คำสั่ง break เป็นคำสั่งที่ใช้สำหรับหยุดการทำงาน loop ในทันที โดยจะไม่สนใจเงื่อนไขของ loop ว่ายังเป็นจริงอยู่หรือไม่ มาดูตัวอย่างการใช้งานในการแสดงผลตัวเลข 1 ถึง 10

#include <stdio.h>

int main () {
int i;
for (i = 1; i <= 10; i++) {
printf ("%d, ", i);
if(i == 3) break;
}
return 0;
}

ในการทำงานของโปรแกรม โปรแกรมจะวนเพียง 3 รอบ เพราะว่าเมื่อ i มีค่าเป็น 3 เราได้ใช้คำสั่ง break เพื่อให้สิ้นสุดการทำงานของ for loop ทันที โดยจะไม่สนใจกว่าเงื่อนไขของ for loop จะยังคงเป็นจริง และนี่เป็นผลลัพธ์ของโปรแกรมเมื่อรัน

1, 2, 3,

คำสั่ง continue

คำสั่ง continue เป็นคำสั่งสำหรับการข้ามการทำงานในรอบปัจจุบัน และทำงานในรอบใหม่ทันที มาดูตัวอย่าง

#include <stdio.h>

int main () {
int i;
for (i = 1; i <= 10; i++) {
if(i % 2 != 0) continue;
printf ("%d, ", i);
}
return 0;
}

ในตัวอย่างโปรแกรมจะทำงานคำสั่ง continue ถ้าหาก i หาร 2 มีเศษเป็น 0 หรือจำนวนคู่ ดังนั้นโปรแกรมจะได้ดังนี้

2, 4, 6, 8, 10,

ในบทนี้ คุณได้เรียนรู้คำสั่งควบคุมในเบื้องต้นในภาษา C เราได้พูดถึงการควบคุมโปรแกรมด้วยคำสั่งเลือกเงือนไขอย่งเช่นคำสั่ง If และ switch และคำสั่งวนซ้ำที่สามารถทำให้โปรแกรมของเราทำงานแบบเดิมซ้ำๆ ได้ภายในเงื่อนไขที่เปลี่ยนแปลงไป และนอกจากนี้คุณยังได้รู้จักการใช้คำสั่ง continue และ break สำหรับควบคุมการทำงานของลูป


บทความเกี่ยวกับ คำสั่งควบคุม

คำสั่งเลือกเงื่อนไข ในภาษา C#

ในเรียนนี้ คุณจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับคำสั่งเงื่อนไขในภาษา C#คำสั่งเงื่อนไข (selection statement) เป็นคำสั่งที่ให้คุณสามารถควบคุมโปรแกรมให้ทำงานตามต้องการ ตามเงื่...

คำสั่งเลือกเงื่อนไข ในภาษา Java

ในบทนี้ คุณจะได้เรียนรู้วิธีการควบคุมการทำงานของโปรแกรมโดยคำสั่งเงื่อนไขในภาษา Java เพื่อควบคุมโปรแกรมให้ทำงานตามที่ต้องการ โดยคำสั่งเงื่อนไขในภาษา Java ที่คุณจ...

คำสั่งเลือกเงื่อนไข ในภาษา Visual Basic

ในบทนี้ คุณจะได้เรียนรู้การควบคุมโปรแกรม โดยใช้คำสั่งเลือกเงื่อนไขในภาษา Visual Basicในการเขียนโปรแกรมนั้น เราอาจจะต้องการให้โปรแกรมให้ทำงานที่แตกต่างกันขึ้นกับ...

คำสั่งเลือกเงื่อนไข ในภาษา Python

ในบทนี้ คุณจะได้เรียนเกี่ยวกับคำสั่งเลือกเงื่อนไขในภาษา Python เราจะพูดถึงการควบคุมการทำงานโปรแกรมด้วยคำสั่ง if, if else และ elif เพื่อให้โปรแกรมสามารถทำงานซับซ...

คำสั่งควบคุม ในภาษา C++

ในบทก่อนหน้า คุณได้เรียนพื้นฐานของภาษา C++ ไปแล้ว ในบทนี้ คุณจะได้เรียนเกี่ยวกับการควบคุมโปรแกรมโดยการใช้คำสั่งควบคุม อย่างเช่น if, if else, switch, for, while...